در آمد تا ديده شود . « 1 » ابن العبرى گويد كه مقنع به پيروانش ميگفت : كه روح او بعد از مرگ در قالب مردى خاكسترى موى كه بر سمند خاكسترى رنگ سوار باشد ظهور خواهد كرد ، و بر روى زمين مسلط خواهد شد « 2 » كه اين هم عين عقيده تناسخ و رجعت باشد . ما در فصل سوم و قسمت هشتم آن در شرح احوال خراسان پس از بو مسلم ( مقتول 137 ه 754 م ) دوام جنبش‌هاى طرفداران و پيروان او را كه مدتها طول كشيد به تفصيل نگاشتيم ، كه در هر يكى از ان جنبش‌ها ، مظاهر عقائد قديم پديدار بود ، مثلا خروج سنباذ در 137 ه 754 م به خونخواهى بو مسلم در تحت نفوذ عقائد زردشتى و انتظار مهدى موعود آن كيش بود ، كه معتقد بمرگ بو مسلم نبودند ، و انتظار رجعتش را ميكشيدند . « 3 » و باز وقتى كه اسحاق از همين فرقه مسلميه متصل مرگ بو مسلم در خراسان و ماوراء النهر برخاست ، او هم مدعى شد كه از طرف زردشت فرستاده شده و خود هم زردشت زنده است . « 4 » كه همان عقيدهء تناسخ و رجعت باشد . عقائد حلول را جمعى از خراسانيان ، بين ممالك ديگر نيز انتشار دادند ، چنانچه در سنه 408 ه 1017 م حمزه بن على زوزنى در شام فرقهء خاصى را بنام درزى ( خياط ) تأسيس كرد ، و كتابى را نوشت و در ان مدعى شد كه روح الهى در آدم حلول كرد ، و ازو به حضرت على متدرجا منتقل شد ، و باز روح على به خليفه العزيز فاطمى و ازو به پسرش الحكيم انتقال يافت . درين تبليغ دو نفر ديگر خراسانى حسن بن حيدرة الاخرم و محمد بن اسماعيل بخارى درزى هم با او همنوا بودند ، و اخرم به اين گفتار تظاهر كرد ، تا كه در سنه 409 ه 1018 م كشته شد « 5 » ، و اين نشر عقائد حلول بقيه و دوام حركاتى بود ، كه قبلا در خراسان روى داده بود .

--> ( 1 ) - آثار الباقيه 211 ( 2 ) - مختصر الدول 217 ( 3 ) - رك : فصل 3 قسمت 8 ( 4 ) - الفهرست 483 ( 5 ) - تاريخ الاسلام السياسى 3 / 216